Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có chủ ý, có ý định trước: Chỉ hành động hoặc việc làm được thực hiện một cách có suy nghĩ, có dự định từ trước, không phải ngẫu nhiên hay vô tình.
   • Cố ý: Nhấn mạnh tính chất chủ tâm, có mục đích rõ ràng trong hành động.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ta đẩy ngã tôi một cách hữu ý chứ không phải vô tình. (Anh ta đẩy tôi ngã một cách cố ý chứ không phải vô tình.)
  • Lời nói đó có vẻ như vô tình, nhưng thực ra là hữu ý. (Lời nói đó có vẻ như ngẫu nhiên, nhưng thực ra là có chủ ý.)
  • Hành động phá hoại tài sản chung là hành động hữu ý và sẽ bị xử lý. (Hành động phá hoại tài sản chung là hành động cố ý và sẽ bị xử lý.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cố ý/hữu ý làm gì": Cụm từ nhấn mạnh việc thực hiện một hành động với ý định rõ ràng.

  • Bị cáo thừa nhận đã cố ý/hữu ý gây thương tích cho nạn nhân. (Bị cáo thừa nhận đã có chủ ý gây thương tích cho nạn nhân.)

• "vô tình hay hữu ý": Cặp từ tương phản thường dùng để phân biệt giữa hành động ngẫu nhiên và hành động có chủ đích.

  • Dù là vô tình hay hữu ý, hậu quả gây ra vẫn rất nghiêm trọng. (Dù là không cố ý hay có chủ ý, hậu quả gây ra vẫn rất nghiêm trọng.)

Biến thể và từ gần giống

• Cố ý (tính từ): Có chủ ý rõ ràng, thường dùng trong ngữ cảnh pháp lý hoặc để chỉ trích một hành động xấu. Nghĩa gần như tương đương với "hữu ý".

  • Hắn cố ý đi trễ để gây khó dễ. (Hắn chủ tâm đi trễ để gây khó dễ.)

• Chủ ý (danh từ): Ý định, mục đích chính của ai đó.

  • Chủ ý của anh ấy là tốt, chỉ là cách làm chưa phù hợp. (Ý định của anh ấy là tốt, chỉ là cách làm chưa phù hợp.)

• Có ý (cụm tính từ): Thể hiện đã có suy nghĩ, dự định về việc gì đó.

  • Cô ấy có ý giúp đỡ chúng tôi từ lâu. (Cô ấy đã có ý định giúp đỡ chúng tôi từ lâu.)

Từ đồng nghĩa

• Cố tình: Nhấn mạnh sự cố gắng, nỗ lực để thực hiện ý định (thường mang sắc thái tiêu cực).
• Chủ tâm: Tập trung ý định, tư tưởng vào một mục đích nào đó.

Từ trái nghĩa

• Vô tình: Không có chủ ý, không cố ý, xảy ra một cách tình cờ, ngẫu nhiên.
• Vô ý: Không chú ý, sơ suất dẫn đến hành động hoặc kết quả ngoài ý muốn.

Thành ngữ liên quan

• "Vô tình hay hữu ý": Thành ngữ so sánh, hỏi hoặc phân xử xem một việc là do ngẫu nhiên hay có chủ đích.
  • Vô tình hay hữu ý mà anh làm vỡ chiếc bình quý vậy? (Là do tình cờ hay là anh cố ý làm vỡ chiếc bình quý vậy?)

1. Định tâm làm việc gì : Vô tình hay hữu ý.